کانون پژوهشهای ایرانشناسی

قیام ملی یا کودتای ۲۸ مرداد؟ محمدمهدی عبدخدایی

pajuhesh-iranshenasi — Sat, 11 Feb 2012 10:02:00 GMT

محمدمهدی عبدخدایی (دبیرکل فداییان اسلام)- در جریان ۲۸ مرداد، یک طیف مخالف هستند، که اعضای کابینه مصدق و دوستان او به‎حساب می‌‎آیند و معتقدند کودتا شده و دولت قانونی دکتر مصدق ساقط و نظامی‎هایی مثل سپهبد زاهدی روی کار آمده‎اند. درست است که از این جریان شاه بهره‎برداری کرده بود، ولی در طیف مقابل هم کسانی وجود داشتند که با شاه موافق نبودند. شاه و گروهی که نسبت به ۲۸ مرداد نظر منفی دارند، می‌‎گویند: «قیام ملی ۲۸ مرداد.»

طرفداران دکتر مصدق می‌‎گویند: نخست‎وزیر، منتخب مجلس بوده و مفهوم مشروطیت این است که شاه سلطنت کند؛ نه حکومت. شاه حق عزل نخست‎وزیر منتخب مجلس را ندارد. مسایلی پیش آمده که شاه در این‎جا موفق شده مثل یک سردار پیروز به ایران برگردد، در حالی‎که فرار کرده بود. وقتی نص قانون را نگاه می‌‎کنیم؛ در مر قانون، شاه خلاف قانون عمل نکرده، چون در اصل قانون اساسی هست که در نبود مجلس، شاه می‌‎تواند نخست‎وزیری را عزل و کسی را به‎جای او نصب کند. این ماده قانونی در مجلس مؤسسان سوم در سال ۱۳۲۸ تصویب شد و اختیارات شاه را زیاد کرد. تا سال ۱۳۲۸ مجلس سنا نداشتیم و حتی اجازه انحلال مجلس را به شاه دادیم. چون در سال ۱۳۳۲ دکتر مصدق بیشتر طرفدارانش را از دست داده بود و دوستان سابق او، مخالفش شده بودند.مرحوم آیت‎الله کاشانی چون یک روحانی پارلمانتاریست و قانون‎مدار بود، اعلام کرد: «این برخلاف قانون است» و بر اساس قانون اساسی، مجلس حق ندارد اختیار قانون‎گذاری‎اش را به یک شخص واگذار کند. این مساله را حقوقدان‎‌ها هم قبول داشتند و مجلس نمی‌‎توانست قانونی تصویب کند که برخلاف قانون اساسی باشد یا مقابل قانون اساسی قرار بگیرد.

به هر حال توانست رفراندومی برگزار و مجلس را منحل کند. در نبود مجلسین، شاه حق دارد نخست‎وزیر تعیین کند، شاه از اختیاراتش استفاده کرد؛ دکتر مصدق را عزل و زاهدی را نصب کرد. دکتر مصدق در شب ۲۵ مرداد وقتی ابلاغ عزل را دریافت کرد، تفسیرش از قانون اساسی این بود که شاه حق عزل مرا ندارد. دستور داد ابلاغ‎کننده را دستگیر کردند.

استالین در خاطراتش نوشته، پس از مصدق کمونیستها سر کار می آیند.

دکتر مجید تفرشی_ مصاحبه با هفته نامه مثلث درباره دولت دکتر مصدق

pajuhesh-iranshenasi — Wed, 01 Feb 2012 14:20:00 GMT

متاسفانه رفراندوم انحلال مجلس هفدهم (توسط مصدق) یکی از بدترین نمونه های همه پرسی در تاریخ جهان بود. چه از جهت اصل تعطیل کردن یک قوه توسط قوه دیگر، چه از نظر نتایج آرا که کمتر از نیم هزارم درصد آرا مخالف بود 825 رای مخالف در برابر حدود دو میلیون رای موافق در سراسر کشور) ، چه از نظر برگزاری آن در دو روز مختلف در تهران و شهرستان‌ها (12 و 19 مرداد)، چه از نظر جو ارعاب و تهدیدی که جلوص صندوقهای مخالفان بود و چه از نظر این که صندوق موافق و مخالف در دو مرکز جدا از هم گذاشته شده بود تا مخالفان شناسایی و انگشت نما شوند. البته برای این هم توجیهی است. اکثر یاران و همکاران مصدق با این همه پرسی مخالف بودند و بزرگترین خسارت این رفراندوم به خود مصدق وارد شد.

بی سوادی، بلای جان ملی گرایی! (بهرام روشن ضمیر)

pajuhesh-iranshenasi — Sun, 29 Jan 2012 13:37:00 GMT

انگ "ملی گراها بی سوادند" دستکم از دهه 20 خورشیدی مطرح بوده است! امیدوارم روزی این انگ دیگر جای کار نداشته باشد.

در شماره جدید ماهنامه خواندنی به مدیریت مسئولی ویدا صارمی نوری زیر نظر شورای سردبیری، جدا از همان فضای "اجنبی ستیزانه" و "ناسیونالیسم منفی" و "توهم توطئه دایی جان ناپلئونی" اش، مطالبی به غایت مغشوش و نابجا و ناروا نوشته شده است. به گونه ای که خواندن همین یک شماره، هر خواننده اهل فرهنگ و خردی را نه از ماهنامه مذکور که از هرچه ملی و ملیگراست زده میکند.

این ماهنامه به کوشش تارنمای ایرانبوم هر ماه بر روی اینترنت قرار میگیرد.

در این یادداشت نقدی دارم بر دو مطلب یکی این وطن مصر و عراق و شام نیست و دیگری بر پایۀ قوانین هنوز بحرین، یکی از استانهای ایران است

سخنرانی: جایگاه زن در ایران باستان، با نگاه ویژه به دوره ساسانی

pajuhesh-iranshenasi — Sat, 28 Jan 2012 13:33:00 GMT

سخنران: بهرام روشن ضمیر

زمان: یکشنبه 9 بهمن ساعت 5
جایگاه: بنیاد جمشید - خیابان کریمخان - خیابان خردمند شمالی - اعرابی غربی- پلاک چهار

تأثیر انحلال مجلس هفدهم بر شکست نهضت ملی (فاطمه نظری)

pajuhesh-iranshenasi — Sun, 15 Jan 2012 12:08:00 GMT

مهندس رضوي (نایب رئیس مجلس) نيز در اعتراض به دكتر مصدق در جلسه فراكسيون نهضت ملي كه صبح روز 23 تيرماه 1332 در منزل نخست‌وزير تشكيل شد، گفت: «آقاي دكتر مصدق شما تا به حال هرچه خواستيد به ما تحميل كرديد و ما حرفي نزديم... شما بر خلاف قانون اساسي از مجلس اختيار گرفتيد و بر خلاف قانون 2سال است كه حكومت غيرقانوني نظامي اعلام فرموده‌ايد و برخلاف قانون در انتخاب رئيس مجلس دخالت نموديد و با تمام اين جريانات ما چيزي نگفتيم ولي ديگر در مورد رفراندوم سكوت نمي‌كنيم...».

دكتر معظمي رئيس مجلس شوراي ملي نيز در جلسه‌اي كه در مجلس برگزار شد، ضمن مخالفت با رفراندوم انحلال مجلس به دكتر مصدق گفت:« در قوانين رفراندوم سابقه ندارد و اكثريت قريب به اتفاق نمايندگان با آن مخالف هستند و بهتر است كه اين مطلب با ميانجيگري حل شود و اين كدورت برطرف گردد».

سرانجام رفراندوم در تهران 12 مرداد و در شهرستان‌ها 19 مرداد برگزار شد و جمع كل آراء در تهران و شهرستان‌ها نزديك به 2 ميليون رای (از 17 میلیون نفر جمعیت ایران) بود كه در تهران 115 نفر و در شهرستانها نيز تنها 710 نفر رای مخالف دادند و 99.9% رای موافق دادند که خود نشاندهنده کیفیت رفراندوم انجام شده است.

دیگان، یلدا، کریسمس، راز پیوند ملتها (بهرام روشن ضمیر)

pajuhesh-iranshenasi — Wed, 21 Dec 2011 10:38:00 GMT

ظاهرا هرگز هیچ سندی برای کریسمس یا زایش مسیح وجود نداشته است. بنا بر روایات کهنتر که اکنون از سوی کلیسای ارتدکس شرق رسمیت دارد، زایش مسیح در ششم ژانویه (17 دی) است که برابر است با جشن "دیگان چهارم". کریسمس کاتولیکها که در سده چهارم میلادی از سوی کلیسای واتیکان رسمی شد نیز در 25 دسامبر است (شامگاه روز سوم دی) و تنها 24 ساعت با "دیگان دوم" ایرانیان اختلاف دارد.

بررسی معماری و کارکرد یخچالهای مصنوعی در تهران قدیم(بخش سوم)

Sun, 18 Dec 2011 15:02:00 GMT

از اواخر بهار تا اوایل پاییز که هوای تهران گرم و به ویژه در تابستان گرمای آن سخت آزار دهنده می شد مردم معمولا از بستنی، آب یخ، شربت، افشره های یخی و دوغی که به وسیله یخ سرد شده بود، برای رفع تشنگی و خنک شدن خویش استفاده می کردند. زمانی که هنوز برق به ایران وارد نشده بود، تهرانی ها یخ مورد نیاز خود را از برفهای باقیمانده کوههای شمیران و یخچالهای گلی پایتخت فراهم می کردند...

دموکراسی کوروشی و معضل ایرانیان امروز! بخش2 (یادداشتی از بهرام روشن ضمیر)

pajuhesh-iranshenasi — Sun, 11 Dec 2011 15:26:00 GMT

کوروش بزرگ، با توجه به هوش و دانشی که از او سراغ داریم، و با توجه به چیرگی اش بر نیمی از جهان یونانی و همچنین با توجه به ساختار قبیله ای و توسعه نیافته ی پارسیان در دوران کودکی اش، دموکراسی را میشناخت ولی آنرا به کار نگرفت. و این حقیقتی است تاریخی، که تلخی و شیرینی اش بستگی به "شرایط روز" دارد.

نه بر "کوروش گرایی" (به ویژه با توجه به نقش او در شکل گیری "حقوق بشر") و نه بر "دموکراسی خواهی" ایرادی نیست و میتوان هر دوی اینها را هم همزمان داشت. به شرطی که به زور چسب و جوش، کوروش را هم همچون خود، دموکراسی خواه نکنیم! که نه کوروش راضی به این دروغ بزرگ است و نه دموکراسی از کوروش سودی میبرد!

دموکراسی کوروشی و معضل ایرانیان امروز! بخش1 (یادداشتی از بهرام روشن ضمیر)

pajuhesh-iranshenasi — Thu, 08 Dec 2011 00:00:00 GMT

در تارنمای خبری امرداد به مطلبی برخوردم از آقای مصطفا رحیمی با فرنام "آموزه های اشوزرتشت و دموکراسی کوروش".

در میان سفسطه های رایج و نامی، سفسطه ی "مصادره به مطلوب" بسیار جالب و کاربردی است. فرض کنید که ما اکنون و در زمان حال، اندیشه، باور، ایدئولوژی یا نظری داریم که آنرا "نیک" و حتی "بهترین" میدانیم. از سوی دیگر، چهره یا شخصیت، گروه، حزب، دوره زمانی و هرچیز دیگری در تاریخ وجود دارد که بسیار سرشناس و محبوب و دارای اتوریته و کاریزما است. چگونه میتوان میان این دو پلی زد تا هم "خدا" را داشته باشیم و هم "خرما" را؟ راه حل این است که نشان دهیم آن سوژه تاریخی، همین اندیشه و باوری را داشته و حتی تبلیغ میکرده، که ما اکنون داریم و تبلیغ میکنیم.

بررسی معماری و کارکرد یخچالهای مصنوعی در تهران قدیم (بخش دوم)

Thu, 24 Nov 2011 15:57:00 GMT

_{«هر یخچالی 3 آب نما داشت که شبها در آن
آب می انداختند و به مرور طبقه به طبقه یخ روی هم بسته و ضخیمتر می شد؛ سپس
به وسیله تبرهایی آنها را به صورت چهارگوش قطعه قطعه می کردند و با سیخ
هلشان می دادند در گود یخچال که در آن پر از حصیر بوده می انداختند و روی
یخها را هم باز با حصیر می پوشاندند. این یخها روی هم جمع می شدند تا
تابستان که کارگرها از پله های یخچال که به 40-50 تا هم می رسیده پایین می
رفتند و یخها را تکه تکه برای فروش بیرون می آوردند.»}