| تبليغات | X |
|
کانون پژوهشهای ایرانشناسی
|
||
|
Iranology Research: تاریخ، فرهنگ، استوره، دین، ادب و جشنهای ایران |
ستايش پاك تو را باشد اى آتش پاك گوهر ، اى بزرگترين بخشودهي اهورامزدا ...
فروزان باش در اين خانه ؛ فروزان باش تا ديرزمان ؛ تا رستاخيز بزرگ.. ( آتش نيايش )
ايرانيان جشنهاي گوناگونی در گراميداشت آتش داشتهاند، كه مهمترين و باشكوهترين آنها جشن سده است. «شهریورگان» به همراه اردیبهشتگان، آذرگان و سده از شمار این جشنهاست. آتش ، نزد ايرانيان نماد روشني، پاكي، طراوت، سازندگي، زندگي، تندرستي و در نهايت بارزترين تجلي اهورامزدا بر روي زمين بوده است.
اين جشن نيز همانند جشنهاي ديگر ايرانيان باستان، از سه ديدگاهِ طبيعي، استورهاي- تاريخي و آیینی در خور نگرش است.
ديدگاه طبيعي
از ديدگاه طبيعي شهريورگان در واقع جشن آغاز برداشت است. در اين ماه پاييزهكاری آغاز می شود. جشن شهريورگان براي مردمان ايرانزمين، به ويژه كشاورزان از نگرهي برداشت خرمن و گردآوري آن و نيز از جهت آغاز به كشت پاييزه، بهترين جشن و شادماني است؛ به همينروي ايرانيان از ديرباز به آن ارج مينهند و با شادي فراوان مراسم آن را بهجاي ميآورند.
ديدگاه تاريخي – استوره اي
خلف تبريزي در "برهان قاطع" از اين روز به عنوان زادروز داراب نام میبرد. با توجه به پارهای اشارههای تاريخی و هماننديهای داستان داراب در شاهنامه فردوسی و کوروش بزرگ، شايد يكي دانستن زادروز داراب يا کوروش با روز شهريورگان که بر شهرياری آرمانی و شايسته دلالت دارد، يادمانی از خاطره پادشاهی کوروش بزرگ در ياد مردمان و تاريخنگاران باشد.
ديدگاه آييني
در گاهشمار ايرانيان باستان و زرتشتيان امروز، هر يك از 30 روز ماه، با نامی ويژه شناخته میشود. ايرانيان در هر ماه، روزی را که با نام آن ماه یکسان بوده جشن میگرفتهاند. روز چهارم از هر ماه، به نام چهارمين امشاسپند، شهريور ناميده ميشود. بنابراین در شهريور ماه، هنگامی كه روز شهريور فرا ميرسد، آن روز را جشن شهريورگان مینامند. با 31 روزه شدن 6 ماه نخست سال در گاهشمار خیامی، شهريورگان در گاهشمار رسمی ایران در روز 30 امرداد جاي ميگيرد .
شهريور در زبان اوستايي به گونهي "خْـشَـتْـرَه وَئيریَـه" آمده است. خشتره در فرهنگ اوستایی به چم (معنی) شهر و شهریاری است و وئيريه به چم آرزو و آرمان؛ از اينرو ميتوان گفت كه شهريور (خشتره وئيريه) يعني شهر و شهرياری آرمانی و شايسته.
این امشاسپند نشانگر شهریاری و نیرومندی اهورامزدا در جهان مینوی است. در جهان هستي ،
شهريور نگاهبان فلزات میباشد. خويشكاري (وظيفه) او ايجاد جوانمردي و داد در دل پادشاهان است.
در جهانبيني اشو زرتشت، شهریور چهارمین خوان از هفت خوان گاتا میباشد که برای رسیدن به خوان هفتم بایستي از این خوان نیز با پیروزی گذشت. در خوان شهریور، بهدین نخست ميبايست به شهریاری اهورامزدا در جهان پی ببرد؛ همانگونه که در "یتا اهو" آمده است:
" شهریاری از آن اهورامزدا است.."
دوم اينكه بهدین در این خوان درمییابد كه در خشتره یا شهریاری اهورامزدا، همه آفریدهها یکسان هستند و هیچ کس ياراي آن را ندارد که دست به نابودی دیگری بزند.
در ایران باستان، ایرانیان پس از آنکه در بامداد شهريورگان به آتشکده میرفتند و اهورامزدا را ستایش میکردند، فلزهای کهنه را از انبارها بیرون آورده، نو مینمودند و آن پس به شادی و پایکوبی میپرداختند.
ابوريحان بيروني نيز در آثار الباقيه از قول زادويه و خورشيد موبد ميگويد كه ايرانيان در اين جشن آتش بر پاي كرده و در كنار آن به شادي و ترانهخواني و پايكوبي ميپرداختند.
به شهریر ماه و به شهریر روز
بـپا بد یكی جشنِ بس دلفروز
ستودند زور و توانش به جان
كـه تـازه از او گشت جانِ جهـان
|